آثار حقوقی امضاء پشت سند چک

با سلام به خوانندگان محترم؛

همانگونه که می دانیم اسناد حقوقی و قانونی دارای آثار و ایجاد کننده مسئولیتها و حقوقی هستند. و به لحاظ قضایی نیز تقریبا می توان گفت یکی از مهمترین دلایل  اثبات کننده به شمار می آیند. در این میان اسناد تجاری و بازرگانی از مهمترین انها به شمار می آیند.

چک نشاندهنده دین و بدهی شخص است. و صادر کننده ان با صدور چک، یه وجود وجه در حساب بانکی خود اذعان داشته و به بانک دستور می دهد ان را به دارنده پرداخت نماید و همینطور مسئولیت حقوقی و کیفری آن را می پذیرد.

اما در همین سند چک ممکن است اشخاص دیگری نیز مسئولیت داشته باشند، که این امر با امضاء آنها بروز و ظهور می نماید. در روی چک که صرفا صادر کننده امضاء خواهد کرد، البته می تواند امر صدور چک توسط یک یا چند شخص صورت بپذیرد.

مانند اینکه حساب دو امضاء باشد و یا چک مربوط به شرکت بوده و صاحبین امضاء اسناد تعهد آور نظیر چک، یک یا چند شخص باشند. که مسئولیت این اشخاص موضوع این مطلب نیست.

آنچه در این مقاله به آن پرداخته می شود مسئولین اشخاصی غیر از صادر کنندگان است.

منظور اشخاصی نظیر انتقال دهنده چک(ظهر نویس) و ضامن است.

دوستان گرامی؛

امضا پشت چک و به عبارت دیگر پشت نویسی چک و یا به نام دیگر ظهر(در زبان عربی به معنای پشت)نویسی،در مورد قانونا به کار می رود:

مورد اول اینکه چک در وجه شخص معینی صادر می شود و شخص دارنده چک بنا به دلائلی از جمله قرارداد  چک را به دیگری منتقل می نماید،این نوع ظهر نویسی به معنای ظهرنویسی انتقال موسوم است.

بر طبق قانون تجارت، شخصی که چکی را ظهر نویسی می کند در برابر دارنده چک مسئولیت پرداخت خواهدداشت،بنابر این اگر چنانچه وجه چک به هر دلیلی وصول نگردد و در خصوص چک گواهینامه عدم پرداخت صادر شود و یا به زبان عرفی چک برگشت بخورد،کسی که چک در دست او است می تواند پرداخت تمام وجه آن به علاوه خسارات تاخیر تادیه را از امضاء کننده چک مطالبه نماید.

در عرف جامعه این مسئولیت کمی غیر قابل قبول است، چرا که اشخاص این تلقی را دارند که وقتی چکی را به دیگری منتقل نمودند فقط صاحب حساب در برابر دارنده چک مسئول است اما اینگونه نیست و منتقل کننده نیز که چک را ظهر نویسی نموده است و به عبارت دیگر پشت چک را امضاء کرده است نیز در برابر وی مسئولیت خواهد داشت.

این مسئولیت به لحاظ بالا بردن اعتبار چک از ناحیه قانونگذار وضع گردیده است.

مستند قانونی مسئولیت امضاء کننده پشت چک در صورتی که وی چک را به دیگری انتقال داده باشد که اصلاحا ظهرنویسی برای انتقال نام دارد ماده ۲۴۹ و ماده ۳۱۴ قانون تجارت است.

اما نوع دوم ظهرنویسی است و یا امضاء پشت چکی است که نشاندهنده انتقال چک نیست،مانند اینکه شخصی از دیگری چکی را درییافت می کند اما از او می خواهد که شخص دیگری که برای دارنده شخص معتبری است پشت چک را امضاء نماید،در این صورت آن شخص ثالت چک را انتقال نداده است.

اما برای افزایش اعتبار چک پشت آن را که در حقیقت ضمانت از صادره کنده چک است امضاء زده است.

در این صورت نیز قانونا شخص امضاء کننده در برابر دارنده چک مسئولیت دارد،مسئولیت وی نیز مسئولیت تضامنی است.در این خصوص ماده ۲۴۹قانون تجارت مقررداشته است”برات دهنده،کسی که برات را قبول کرده و ظهرنویسها در مقابل دارنده مسئولیت تضامنی دارند دارنده برات در صورت عدم تادیه و اعتراض می تواند به هر کدام از آنها که بخواهد منفردا یا به چند نفر یا به تمام آنها مجتمعا رجوع نماید”

توضیح اینکه برات یک سند تجاری است که اخیرا کاربرد کمتری دارد اما مقررات راجع به برات در خصوص چک و سفته لازم الاجرا خواهد بود.

امیر آذرباد وکیل قراردادها و دعاوی تجاری بین المللی
دانشجوی دوره دکتری حقوق خصوصی

www.lawoffices.ir

12 نظر

  • فرزاد

    سلام اگر صاحب چک چکی را برای شخص امضا کننده پشت چک به جهت انجام معامله صادر کند و شخصی ک پشت چک را امضا کرده است مبلغ مورد نظر را پرداخت نکرده باشد. دارنده چک آیا میتواند علیه صاحب چک شکایت کند ؟ یا میبایس علیه صاحب پشت امضا شکایت کند؟؟ لطفا توضیح کامل دهید با تشکر از شما

    • وکیل امور تجاری داخلی و بین المللی

      با سلام، توضیحات کامل و جامع نیازمند داشتن اطلاعات دقیق و مراجعه حضوری است. اما سئوال شما هم کمی مبهم است، برای پاسخ سئوالتان را مفهوم ارائه فرمایید
      امیرآذرباد وکیل امور تجاری

  • جواد

    با عرض سلام و خسته نباشید شخصی برای دوستش چکی را صادر میکند و دوستش ان چک را پشت نویسی کرده و به شخص دیگری میدهد و قرار بر این میشود ک شخصی ک پشت امضا کرده است مبلغ چک را پرداخت کند ولی نکرده .حال شخص دارنده چک میتواند از صاحب حساب شکایت کند در صورتی که طرف حسابش صاحب چک نمیباشد.در صورت شکایت علیه صاحب چک . وی چکاری باید انجام دهد تا رافع مسولیت شود.

    • وکیل امور تجاری داخلی و بین المللی

      با سلام؛ صادر کردن چک برای صادر کننده مسئولیت آفرین است، حال اینکه قرار بر این بوده است که مبلغ چک را ظهرنویس پرداخت نماید رافع مسئولیت وی در برابر دارنده نخواهد بود. ایشان پس از پرداخت می تواند به شخصی که بنا بوده است مبلغ را پرداخت نماید مراجعه نماید.
      امیر آذرباد وکیل دعاوی تجاری داخلی و بین المللی

  • شکیلا

    با سلام اگر کسی پشت چکی را امضا کند و صادر کننده ی چک چک را پرداخت نکند و حکم جلب صادر شود و صادر کننده بازداشت شود ایا میتواند حکم جلب شخصی که پشت چک امضا کرده را بگیرد؟ حکم برای این مورد چیست؟چه کسی باید در اخر پرداخت کند؟ایا هردو را میتواند باز داشت کند؟

    • وکیل امور تجاری داخلی و بین المللی

      با سلام؛
      امضاء کننده پشت چک دارای مسئولیت تضامنی با صادر کننده است، و این مسئولیت زمانی منجر به برگ جلب وی می شود که اولا علیه وی نیز دادخواست داده شده باشد و وی در دادنامه محکوم شده باشد و ثانیا از پرداخت امتناع کرده باشد، بنابر این به صرف اینکه وی پشت چک را امضاء کرده باشد نمی توان برگ جلب وی را اخذ نمود.
      حالا در جواب به سئوال شما اگر این چنین است، یعنی علیه هر دو حکم صادر شده و قطعی شده باشد و ایشان از پرداخت امتناع نموده باشند، بله،می توان نسبت به اخذ برگ جلب اقدام کرد چرا که هر دو محکوم علیه به شمار می آیند.
      امیرآذرباد وکیل امور تجاری داخلی و بین المللی

  • احسان

    سلام خسته نباشید
    در سال ۹۳ من به یک شخص جنس فروختم و ایشون یک فقره چک پشت امضا شده به من داد و این چک در تاریخ مقرر وصول نشد و برگشت خورد و من هم بر روی صاحب چک و هم پشت امضا شکایت کردم و بعد از تشریفات اداری پشت امضا تقاضای اعسار کرد ولی تا الان چیزی پرداخت نکرد.
    مجبور شدم حقوق صاحب چک رو توقیف کنم و از اون پول را بکیرم الان صاحب چک یه مدرکی از دادگاه اورده که میگه این چک از کلاهبرداری حاصل شده و حکم توقیف حقوق باطل است و صاحب چک رفته تقاضای اعاده دادرسی علیه من داده ولی من متاسفانه به دادگاه نتونستم برم وحکم این شد که مبلغی رو که از صاحب چک گرفتم رو پس بدم و برم از پشت امضا بگیرم ایا این کار شدنی هست

    • وکیل امور تجاری داخلی و بین المللی

      با سلام،
      در مورد پرسش حقوقی شما این نکته را به عرض می رسانم.
      ۱-حکم دادگاه کیفری برای دادگاه حقوقی لازم الاتباع است و نمی تواند مخالف آن رای صادر کند.
      ۲-اگر بر اثر اعاده دادرسی حکم اینگونه تعیین تکلیف کرده است و راه اعتراضی ندارید متاسفانه دیگر از طریق این چک نمی توانید مبلغ را دریافت نمایید.
      ۳-شما باید بر علیه بدهکار اصلی خودتان مطالبه وجه و خسارات تاخیر تادیه مطرح نمایید، درست است که چک ابطالل شده است، اما طلب شما پابرجا بوده و دادگاه می بایست بر اساس طلب شما حکم صادر کند.

  • امیر

    با سلام ، بنده پشت چکی رو امضا کردم ولی قصدم ضمانت نبود فقط جهت اطمینان خاطر طرف فروشنده بود ، حال صاحب چک پول رو پرداخت نکرده و از من شکایت شده بابت ضمانت چک ، آیا میتونم با شرایطی قانونی برای پرداخت تقسیط کنم ؟ ممنون میشم راهنمایی کنید

    • وکیل امور تجاری داخلی و بین المللی

      با سلام، بله می توانید دادخواست تقسیط و اعسار به همان دادگاه تقدیم نمایید. البته حق شما برای رجوع به وی نیز محفوظ خواهد بود.

  • ایران ثبت

    اقا لینک مطلبو من پیدا نکردم.میشه
    راهنماییم کنید؟

    • وکیل امور تجاری داخلی و بین المللی

      مطالب حقوق داخلی از سایت برداشته شده اند، اما می توانید برای مطالعه این مطلب و سایر مطالب حقوق داخلی به وبلاگ مراجعه فرمایید.
      http://attorneyazarbad.blogfa.com/

  • نوشتن یک دیدگاه

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *