اگر جه بیشتر داوری در سطح بین المللی  مطرح می گردد، اما نباید از فواید ان در نظام حقوقی داخلی غافل بود.

به جرات می توان گفت در قریب به اتفاق کشورهای جهان، داوری داخلی رسمیت داشته و دارای قواعد و مقررات منظمی است.

ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست.قانون آیین دادرسی مدنی ایران، یکی از مفصل ترین بخشهای خود را به داوری اختصاص داده است.مراجع متعدد داوری نیز وجود دارند، که با امر داوری اختلافات می پردازند.

در این راستا، چون داور، قاضی منتخب طرفین است، و این قاضی می بایست قبل از هرچیز به قواعد حقوقی قراردادها و عرف تجاری آگاه باشد، لذا مسئولیت وی را نسبت به قاضی دولتی دو چندان می نماید.

چرا که قضات محترم دادگاهها با حجم انبوهی از پرونده ها روبه رو هستند، اما داورها به ندرت چند پرونده داوری را همزمان در دست دارند.

آزادی زمان و توافقی بودن داوری نیز به سهولت رسیدگی ها کمک می کند.

در خصوص شرط داوری در قراردادها مطالب بسیار گسترده است که پرداختن به تمامی ابعاد آن، در این نوشته امکانپذیر نخواهد بود اما به نظرم می آید که یکی از مهمترین مسائل محوری، شناسایی و جایگاه قانونی آن است،بنابر این اعتبار و جایگاه قانونی شرط داوری به صورت اجمالی بیان می گردد.

مطابق قانون آیین دادرسی مدنی ایران مصوب ۱۳۷۹،اشخاص می توانند دعاوی خود را به جای آنکه در دادگاه اقامه نمایند به داوری یک یا چند شخص بسپارندو خواستار آن گردند  به جای اخذ رای از دادگاه،رای داوری صادر گردد.

در همین جا این سئوال پیش خواهد آمد که آیا چنین رایی که از ناحیه داور مرضی الطرفین (که شخصی عادی و نه قاضی است)صادر می گردد، دارای اعتبار قانونی همچون رای صادره از دادگاه های دادگستری است؟

مسلما جواب مثبت است و الا چنانچه چنین رایی ارزش قانونی نداشت و عنوان کردن آن در قانون امری بیهوده می بود.

پس بنابر این چنانچه رای داوری صادر گردد با صدور اجراییه از ناحیه دادگستری،همچون رای قاضی در دادگاه صالح به مرحله اجرا در خواهد آمد به جز پاره ای از استثنائات همچون صدور برگ جلب که در آن اختلاف نظر وجود دارد و به نظر بنده مانعی در صدور حکم جلب بر اساس رای داوری موجود نیست.

در داوری بر خلاف دعاوی در دادگستری همه چیز بر مبنای توافق است از جمله انتخاب داور،محدوده اختیار داور در رسیدگی و حتی زمانی که داور طی آن می بایست  نسبت به صادر کردن رای اقدام نماید.

البته اگر در قرارداد شرط داوری تعیین نشده است،می توانید از مرجعی که داوری سازمانی را انجام می دهد تقاضای ارجاع امر به داوری را درخواست نمایید،و اگر طرفتان به آن پاسخ مثبت عملی دهد،داوری شکل بگیرد.

فواید زیادی در داروی نهفته است که اشخاصی که تجربه آن را داشته اند بر آن واقف اند ازجمله اینکه داوران انتخابی می توانند از کسانی انتخاب گردند که از موضوع اختلافی اطلاع کافی دارند و در حیطه تخصصی آنها است و یا اینکه در زمان کوتاهتری نسبت اختلاف رسیدگی می گردد و لذا امروزه اکثر اختلافات تجاری از طریق داوری و اقسام آن حل و فصل میگردد.

در دادگستری با وجود حجم زیاد پرونده ها رسیدگی ها بسیار طولانی است،اما داوری و روند رسیدگی به آن از سرعت بیشتری برخوردار است،بگذریم از اینکه طرفین برای ابطال آراء صادره داوری بعضا روند اجرایی رای داور را به اطاله می کشانند،اما به نظر می رسد داوری بسیار امر مهمی در شرایط فعلی است.

در آخر نیز به عنوان وکیل در امور قراردادها توصیه می گردد چنانچه داوری تعیین می گردد یا نهاد داوری معتبری را انتخاب نمایید و یا داور معتبر و دانایی را انتخاب نمایید.البته می توانید در قرارداد صرفا شرط داوری بدون تعیین داور انتخاب نمایید اما در زمان انتخاب به داور توجه ویژه نمایید.

نکته آخر اینکه چنانچه قرارداد تجاری بین المللی شما دارای اهمیت زیادی است و تمایل دارید به مرجع معتبر داوری یا سازمان داوری ارجاع دهید بهتر است از متن شرط داوری نمونه ای که از طرف آن سازمان پیشنهاد می گردد استفاده نمایید.

در داوری ها، چنانچه یک داور برای رسیدگی به  اختلاف تعیین گردد به عنوان داور واحد  و یا در صورت وجود هیئت داوری، به عنونا داور تعیینی یک طرف، امیر آذرباد وکیل امور تجاری آمادگی خود را برای پذیرش پیشنهادات داوری اعلام می دارد.

امیر آذرباد وکیل تجارت داخلی و بین المللی